Kolekcja Listy Polskiego Dziedzictwa Filmowego 

Lista Polskiego Dziedzictwa Filmowego (LPDF) została zainaugurowana przez Filmotekę Narodową – Instytut Audiowizualny (FINA) w 2025 roku. To unikatowa inicjatywa służąca identyfikowaniu, ochronie i upowszechnianiu dzieł kluczowych dla historii oraz rozwoju polskiego kina i twórczości audiowizualnej. Obejmuje zarówno uznane arcydzieła, jak i filmy pionierskie, społecznie znaczące oraz formalnie i technologicznie przełomowe, które wywarły trwały wpływ na język filmu i kulturę filmową. Lista, rozszerzana cyklicznie, nie ustanawia hierarchii ocen, ale porządkuje i aktualizuje wspólną pamięć filmową. Jej celem jest ukazanie kina jako istotnej części dziedzictwa kulturowego oraz ponowne włączanie cennych dzieł w obieg kultury, edukacji i refleksji historycznej. 

W serii Blu-ray ukażą się wybrane tytuły. 

Zawartość wydawnictwa Blu-ray KANAŁ 

• Płyta 1 - FILM 

„Kanał”, reż. Andrzej Wajda, scen. Jerzy Stefan Stawiński, zdj. Jerzy Lipman; obsada: Teresa Iżewska, Tadeusz Janczar, Wieńczysław Gliński, Tadeusz Gwiazdowski, Stanisław Mikulski, Emil Karewicz, Władysław Sheybal, Teresa Berezowska, Jan Englert; 1956, 96 min 

Napisy angielskie, polskie napisy rozszerzone (SDH), audiodeskrypcja 

Komentarz audio filmoznawcy Miłosza Stelmacha (napisy angielskie i polskie) 

Jedno z najważniejszych europejskich filmowych świadectw wojennej traumy i zarazem fundament polskiej szkoły filmowej. Zamiast heroizmu proponował doświadczenie klęski, chaosu i bezsilności, przełamując dominujące w latach 50. sposoby opowiadania o wojnie. Śmiała i przejmująca wizja powstania warszawskiego, połączona z ekspresyjnym stylem i klaustrofobiczną przestrzenią kanałów, ugruntowała pozycję Wajdy jako twórcy światowego formatu i zapewniła mu miejsce w kanonie polskiej kultury. 

Film po restauracji cyfrowej obrazu i dźwięku w rozdzielczości 2K. 

• Płyta 2 - MATERIAŁY DODATKOWE 
• „Podróż do wnętrza ziemi”, reż. Kuba Mikurda; 2025, 11 min 

Napisy angielskie, napisy polskie 

Interpretacja „Kanału” przez pryzmat symboliki przestrzeni. Autor odczytuje kanały nie tylko jako miejsce historycznego odwrotu powstańców, lecz także jako żywą tkankę Warszawy. Prowadzi nas przez podziemny organizm, który przechowuje pamięć, obrazy i traumy, a zarazem powraca w kolejnych ekranowych reprezentacjach. Podobnie jak w swoich wcześniejszych filmach, „Ucieczka na Srebrny Glob” (2021) czy „Solaris mon amour” (2023), Kuba Mikurda łączy analizę filmową z refleksją nad pamięcią i materią archiwum. „Podróż do wnętrza ziemi” stanowi istotne uzupełnienie „Kanału”, otwierając go na nowe, przestrzenne i historyczne odczytania. 

1. „Kanalarze”, reż. Krzysztof Szmagier; 1963, 13 min 

Napisy angielskie, napisy polskie 

Film zrealizowany dla Wytwórni Filmów Oświatowych w Łodzi. Przedstawia dzień pracy warszawskich kanalarzy – pracowników miejskich służb, odpowiedzialnych za czyszczenie i utrzymanie rozległej sieci kanałów rozciągających się pod odbudowaną stolicą. Miejsce znane z filmu Andrzeja Wajdy, obserwowane przez soczewkę dokumentu społecznego, ukazuje ludzi, dla których dziwny świat podziemnych korytarzy stał się codziennością. 

1. Wywiad z Andrzejem Wajdą oraz Jerzym Stefanem Stawińskim, real. Tomasz Jaszczuk; 2006, 26 min 

Napisy angielskie, napisy polskie 

Andrzej Wajda wraca do kulis powstawania „Kanału”. Materiał nie tylko przybliża realia produkcji filmowej lat 50., ale również pozwala zrozumieć, jak „Kanał” rodził się na styku pamięci osobistej, nacisków politycznych i filmowego ryzyka. Jerzy Stefan Stawiński – autor literackiego pierwowzoru oraz scenariusza filmu, a także uczestnik powstania warszawskiego – opowiada o osobistych doświadczeniach stojących za tą fabułą. Obaj twórcy mówią o napięciach związanych z przedstawieniem kontrowersyjnego tematu: historii walk powstańczych widzianych nie z perspektywy heroizmu, lecz klęski i dezorientacji. 

1. Niepublikowane materiały z planu „Kanału”; 1956, 2 min 

Materiał bez dźwięku 

Materiał nakręcony dla Polskiej Kroniki Filmowej, dotąd niepublikowany, dokumentuje realizację jednej z sekwencji „Kanału” – nocnego przejścia powstańców przez zgliszcza walczącej Warszawy. 

1. Słuchowisko „Kanał”, adapt. i reż. Jerzy Rakowiecki; obsada: Andrzej Szczepkowski, Janusz Bylczyński, Jan Koecher, Krystyna Kamieńska, Marian Rułka, Danuta Przesmycka, Bronisław Pawlik, Zdzisław Szymański, Władysław Krasnowiecki i inni; 1956, 74 min 

Audio, wersja polska 

Droga opowiadania „Kanał” Jerzego Stefana Stawińskiego na ekran była niezwykle szybka. Jeszcze przed opublikowaniem tekstu w miesięczniku „Twórczość” w marcu 1956 roku, Andrzej Wajda zapoznał się ze szkicem scenariusza napisanego przez Stawińskiego. Zanim jednak widzowie ruszyli do kin, mogli poznać tę historię w formie słuchowiska. Radiowa premiera odbyła się 3 sierpnia 1956 roku. 

• Książka polsko-angielska 120 stron 

Autorzy tekstów: Władysław Bartoszewski, Paul Coates, Tadeusz Lubelski, Kuba Mikurda 

• Druk ulotny – archiwalny program „Kanału” 

Oprawa wydawnictwa: pudło zamykane na magnes 

EDYCJA LIMITOWANA: 1500 

Wydawca: 

Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny